معدن ها، مرجع اطلاع رسانی و معاملات معدن با هدف شناسایی وارائه فرصتهای سرمایه گذاری ناب و تمرکز بر شفاف سازی فضای معاملاتی معادن کشور، نسبت به کشف و پیشنهاد پتانسیل های موجود پا به عرصه حضور نهاد.

اخبار و مقالات
در میزگردی با حضور مسئولان معدنی خراسان جنوبی مطرح شد

توسعه استان در گرو تشکیل بانک اطلاعاتی معادن

 

گروه معدن: بسیاری از استان‌های ایران‌زمین از جمله خراسان جنوبی سرشار از مواد معدنی هستند که اکتشاف، استخراج و فرآوری آنها می‌تواند جایگزین مناسب نفت باشد اما هنوز بخش زیادی از این ثروت عظیم، نیازمند اکتشاف است.

بهره‌برداری بهینه از معادن مختلف به عنوان یکی از منابع خدادادی که در گذر زمان شکل گرفته و به ما رسیده است، از راهکارهای موثر تحقق اقتصاد مقاومتی به شمار می‌رود.
بخش معدن یکی از ظرفیت‌های مهم استان پهناور و مرزی خراسان جنوبی است که با توجه به بحران آب و چالش‌های بخش کشاورزی، می‌تواند محوری مطمئن برای توسعه اقتصادی این استان باشد اما با وجود اقدامات و مطالعه خوب در زمینه اکتشاف، استخراج و فرآوری مواد معدنی، در استان هنوز در عمق زیاد اکتشاف نشده و این کار نخستین گام برای توسعه معدنی است.
 به گزارش ایرنا، با هدف بررسی چالش‌ها، ظرفیت‌ها و راهبردهای حوزه معدن و موانع سرمایه‌گذاری در این بخش، میزگردی با حضور داود شهرکی، رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان جنوبی، محمدحسین شجاع رئیس هماهنگی امور اقتصادی صنعت، معدن و تجارت استانداری خراسان جنوبی، سید حجت زینلی مدیرعامل معدن مس قلعه زری خوسف و احمد پروین نایب رئیس خانه معدن استان برگزار شد.


ظرفیت‌های بالقوه بخش معدن را چگونه باید بالفعل کرد؟
رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان جنوبی: یکی از اشکال‌های استان این است که به مباحث کارشناسی کمتر پرداخته شده اما در ۲ سال گذشته، یک نگاه کارشناسی در حوزه‌های مختلف شکل گرفت تا به اجماعی برسیم که مقبولیت نسبی داشته باشد. خراسان جنوبی، استانی دارای ظرفیت معدنی است و وضعیت زمین‌شناسی فعالیت‌های معدنی نشان می‌دهد در این زمینه حرف‌های زیادی برای گفتن دارد.خراسان جنوبی را می‌توان استان مستعد مواد معدنی دانست نه غنی، چون مطالعه اکتشاف و استخراج معادن تاکنون به طور نظام‌مند انجام نشده است از این رو باید روی این استعداد مهم سرمایه‌گذاری کرد. قدم نخست برای توسعه معادن استان، ورود به مرحله جدیدی از توانمندی‌هاست که در این زمینه از سال ۹۴ مطالعات پایه ژئوفیزیک هوایی در کشور به ویژه استان آغاز شد تا استعدادهای اکتشاف تکمیلی بررسی شده و دست کم چند ذخیره بزرگ برای صنایع معدنی استان داشته باشیم.


بخش معدن چه جایگاهی در توسعه استان دارد؟
رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان خراسان جنوبی: در وهله نخست باید به سمت اکتشاف به صورت نظام‌مند و اصولی حرکت کنیم و به استخراج هنگام ذخیره روی آوریم. تمرکز ما بر اکتشافات نظام‌مند مواد معدنی استراتژیک از جمله سرب، روی، آهن و سایر مواد فلزی باارزش است که تاکنون بخش زیادی از اکتشافات انجام شده است. رئیس هماهنگی امور اقتصادی صنعت، معدن و تجارت استانداری خراسان جنوبی: پیش‌زمینه فعالیت معدنی این است که بدانیم این بخش چه ظرفیت‌هایی دارد از این رو داشتن بانک اطلاعاتی در زمینه معادن و ژئوفیزیک هوایی از اهمیت زیادی برخوردار است. اقدامات خوبی برای شناسایی ظرفیت‌های معدنی استان انجام شد که در صورت تکامل این اطلاعات منجر به ارتقای بخش معدن استان خواهد شد. از سال ۹۴ تاکنون در مجموع ۲۵۰ هزار کیلومتر خطی مطالعات ژئوفیزیک هوایی به وسعت ۵۷ هزار کیلومتر (یک سوم استان) و معادل حدود ۴۰ درصد مجموع مطالعات هوایی کشور در خراسان جنوبی انجام شده است. مدیرعامل معدن مس قلعه زری خوسف: بخش خصوصی توان مالی و قدرت ریسک ندارد که مطالعات صفر تا ۱۰۰ درصدی محدوده اکتشافی را انجام دهد. انتظار می‌رود سازمان صنعت، معدن و تجارت با سختگیری بیشتری معادن راکد استان را رصد و آن را به افراد واجد شرایط فنی، مالی و تجربی واگذار کند تا در چرخه اقتصاد قرار بگیرد و در نهایت به اشتغال پایدار برسیم.
معدن مس قلعه زری از معادن بسیار قدیمی استان و کشور است که از اواخر دهه ۵۰ آغاز به کار کرد، در سال‌های ابتدایی عیار بسیار مناسبی داشت و بر مبنای ورودی سه درصد بود. اکنون عیار این معدن مس به زیر یک درصد رسیده است اما در تمام سال‌های گذشته هیچ طرح توسعه‌ای حتی بهسازی انجام نشد که بیشتر به دلیل مسائل داخلی بود. تنها راه نجات معدن، افزایش سرمایه و بهسازی است. در سه سال گذشته سقوط نرخ جهانی مس سبب کاهش درآمد معدنکاران شد و اکنون معدن با توجه به زحمت کارگران و نیروی انسانی سرپاست. یکی از مشکلات معدن، کاهش عیار ورودی است که باید حجم خاک ورودی به کارخانه را افزایش دهیم. تغییرات استانی مدیرانی که جسارت کافی و لازم را نداشته و قاطع نیستند در این مدت خیلی برای ما مشکل‌ساز بوده است.
سال ۹۵ حدود ۸ هزار و ۵۰۰ تن کنسانتره با عیار نزدیک به ۱۵ درصد تولید شد که در ۹ ماه ابتدای سال نزدیک به ۷ هزار تن بود و در ۲ سال گذشته با وجود مشکلات مالی و کاش عیار، عیار محصولات معدن قلعه زری افزایش یافت.


آیا بخش معدن تاکنون به عنوان محور توسعه استان قلمداد شده است؟
رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان جنوبی: خیلی از معادن استان دارای اکتشاف سطحی هستند و درحال‌حاضر ۲ معدن زیر زمینی مهم در استان فعال است، در حالی که در برخی کشورها اکتشافات در عمق هزار و بالای آن انجام می‌شود اما در خراسان جنوبی حداکثر در عمق ۱۵۰ متر زیر زمین انجام می‌شود که باید افزایش یابد. طرح توسعه هم بدون اکتشاف امکان‌پذیر نیست اما ابتدا باید میزان ذخیره معادن تعیین تکلیف شود و در قالب طرح توسعه به عمق ۳۰۰ یا ۵۰۰ متر برسیم. اگر می‌خواهیم در استان، معدن ظرفیت خوبی باشد باید اکتشاف نظام‌مند داشته باشیم و ذخایر واقعی شناسایی شوند. ۶۰ درصد صنعت استان وصل به معدن هستند از این رو در سند آمایش خراسان جنوبی باید این توانمندی استان شفاف‌سازی شده و در اولویت قرار بگیرد.۵۰ هزار کیلومتر مربع از وسعت استان منطقه ممنوعه منابع طبیعی اعلام شده است که سبب توسعه نیافتن بخش معدن می‌شود. باید بپذیریم که آیا می‌توان معدن را در اولویت نخست توسعه و ایجاد اشتغال قرار داد و به خاطر چند گیاه جلوی فعالیت معدنی استان را گرفت؟ در این صورت نمی‌توان بخش معدن را توسعه داد. درحال‌حاضر با چالش کمبود آب در بخش کشاوزی روبه‌رو هستیم و حتی اگر آب به استان منتقل شود با اولویت بخش صنعت و معدن است از این رو نمی‌توان روی محصولات دارای ارزش پایین مانور داد. اکنون ۵۲۸ معدن دارای پروانه بهره‌برداری به مساحت ۶ هزار و ۵۰۰ متر مربع و ذخیره شناسایی شده سالانه ۱۶ میلیون تن و ذخیره قطعی ۲.۷ میلیارد تن در استان فعال است.نایب رئیس خانه معدن خراسان جنوبی: اقدامات برنامه‌محور و آینده‌پژوهی تنها راه توسعه معادن استان است. انجام کار برنامه‌محور در این زمینه فقط بر عهده سازمان صنعت، معدن و تجارت نیست بلکه کار کل نظام است، بار کار باید از دوش این سازمان برداشته شود در حالی که بقیه سازمان‌ها فقط نگاه می‌کنند.یکسری استراتژی‌ها را باید از بازار دریافت کرد. آینده‌پژوهی در توسعه از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا می‌دانیم در آینده چه فعالیتی می‌خواهیم انجام دهیم. فناوری بهره‌برداری ما نسل یک است و هنوز دوم و سوم نشده‌ایم. اگر میز نخبگان استان به طور جدی با محوریت استانداری شکل گیرد آن وقت می‌توانیم از سازمان صنعت، معدن و تجارت، کار بخواهیم اما اکنون تمامی مشکلات بخش معدن بر دوش این سازمان است. اولویت‌های معدنی خراسان جنوبی باید مشخص شوند. ما در حوزه سنگ‌های تزئینی به عنوان یکی از شاخص‌های اثبات شده استان باید موفق عمل کنیم. تمام نمودارها و تحلیل‌ها نشان می‌دهند با وجود هراسی که از جایگزین شدن سرامیک‌ها داشتیم، نرخ مصرف سنگ‌های تزئینی همچنان در دنیا صعودی است. آینده‌پژوهی می‌گوید ظرفیت سنگ تزئینی را باید مدیریت کنیم.

در چشم‌انداز ۱۴۱۴ قرار است چقدر سنگ تزئینی داشته باشیم؟ چرا نباید اکنون مشخص شده باشد؟
رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان جنوبی: منابع طبیعی باید حفظ شوند و همزمان توسعه را ارتقا دهند. اگر جلوی بوته‌کنی منابع طبیعی را می‌گیرد باید به فکر ایجاد اشتغال و توسعه نیز باشد. اولویت‌های منابع طبیعی باید مشخص شود و هماهنگی بین بخشی و شفافیت اطلاعات از اهمیت زیادی برخوردار است. باید زمینه‌های ایجاد اشتغال را گسترش داد. وزارت صنعت، معدن و تجارت متولی ایجاد شغل نبوده بلکه متولی تولید است که ایجاد اشتغال را به دنبال دارد.


سیاست‌های کلان مدیریت استان در بخش معدن چیست؟
رئیس هماهنگی امور اقتصادی صنعت، معدن و تجارت استانداری خراسان جنوبی: توسعه باید پایدار باشد و نباید یک بخش را فدای بخش‌های دیگر کرد. برنامه‌های کلی در استان وجود دارد اما از آنجا که برنامه بلندمدت به صورت عدد و رقم در استان وجود ندارد باید نقشه راهی برای توسعه استان داشته باشیم. درحال‌حاضر اطلاعاتی از تولید ناخالص بخش صنعت و معدن در استان وجود دارد اما چشم‌انداز ویژه‌ای برای رسیدن به آن برای مثال در سال ۱۴۲۰ مشخص نشده است.


چرا بخشی از مواد معدنی خراسان جنوبی به طور خام خارج می‌شود؟
رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان: وقتی ذخایر کم است نمی‌توانیم همه معادن را مجبور به فرآوری کنیم؛ تنوع و تعدد مواد معدنی در استان زیاد است اما از نظر ذخایر ضعیف هستیم. البته اعتقادی به خام‌فروشی نداریم زیرا یکی از شاخص‌های استان، سنگ است که باید برای فرآوری به استان‌هایی مانند اصفهان ارسال شود و نمی‌توانیم روی یک رنگ سنگ تمرکز کنیم. برخی مواد معدنی برای فرآوری باید به خارج از استان ارسال شوند و این کار در همه جا متداول است.همچنین در نظر داشته باشیم افزون بر ۹۰ درصد مواد معدنی استان دست کم یک مرحله فرآوری در استان دارند و ما برای ذخیره‌های کوچک نمی‌توانیم کارخانه مستقل ایجاد کنیم بلکه باید ظرفیت‌های استانی را شناسایی و براساس آن عمل کنیم. خام‌فروشی وقتی است که ذخایر قوی مانند زغال‌سنگ وجود داشته باشد و آن را به طور خام به خارج از استان ارسال کنیم اما در این زمینه به علت ذخیره قوی، کارخانه‌های فرآوری متعدد در استان موجود است.نایب رئیس خانه معدن خراسان جنوبی: هیچ جای دنیا اقتصاد، دستوری نیست بلکه به معنای ایجاد جاذبه برای سرمایه‌گذار تعریف شده است. مشکلی که برای خام‌فروشی مطرح شده، استفاده هدفمند عده‌ای برای ضربه زدن به اقتصاد معدن است. ما در لابی‌گری‌ها له می‌شویم، انتظار می‌رود رسانه‌های استان در موضوع خام‌فروشی تریبون‌دار عده‌ای فرصت‌طلب نشوند.


برای تسهیل و رفع موانع بخش معدن چه اقداماتی انجام شده است؟
رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان جنوبی: یکی از دلایل موفقیت بخش معدنی در استان استفاده نکردن از تسهیلات بانکی و تمرکز سرمایه‌گذاران بر سرمایه‌های خودشان بوده است، سرمایه‌گذاران بخش صنعت به دلیل اینکه در مقطعی از زمان ۹۰ درصد سرمایه مورد نیاز خود را از تسهیلات بانکی تامین کردند با شکست روبه‌رو شدند این در حالی است که برای سرمایه‌گذاری، خود سرمایه‌گذار باید توانمندی داشته باشد نه اینکه درصد زیادی از مبلغ موردنیاز را از بانک‌ها تامین کند. در پرداخت تسهیلات بانکی به واحدهای تولیدی استان هیچ بانک خصوصی ورود پیدا نکرد، در صورتی که تمام منابع مردم در بانک‌های خصوصی موجود است و بخش زیادی از ثروت مردم در بانک‌های غیرمولد سرمایه‌گذاری می‌شود.تمرکز سازمان صنعت، معدن و تجارت بر اکتشاف به عنوان محور توسعه بخش معدن است و ذخایر معدنی باید برای فرآوری مناسب باشند. اگر بازار خارج را یک بار از دست بدهیم دوباره نمی‌توانیم به آن ورود پیدا کنیم. اگر بخواهیم سیاست‌های تجاری را به گونه‌ای تنظیم کنیم که لحظه‌ای تصمیم بگیریم، ضرر کرده‌ایم. تمرکز مجموعه صنعت، معدن و تجارت بر بخش زیرساخت‌هاست، چراکه زیرساخت‌های استان برای توسعه ایجاد نشده است. اکتشاف نظام‌مند، تمرکز بر بخش زیرساخت‌ها، هدایت منابع بانکی به سمت تولید، تغییر الگوی مصرف مردم و حفظ اشتغال موجود از اولویت‌های مهم در این حوزه است.

منبع: صمت