معدن ها، مرجع اطلاع رسانی و معاملات معدن با هدف شناسایی وارائه فرصتهای سرمایه گذاری ناب و تمرکز بر شفاف سازی فضای معاملاتی معادن کشور، نسبت به کشف و پیشنهاد پتانسیل های موجود پا به عرصه حضور نهاد.

اخبار و مقالات
دفاع نمایندگان در گفت‌وگو با صمت از پیش‌بینی نرخ نفت در لایحه بودجه ۹۷

نرخ پایه بودجه ۹۷ غیرواقعی اما منطقی است

امیر مهرزاد: دولت در روزهای گذشته برنامه پیشنهادی خود را برای بودجه سال ۹۷ به مجلس شورای اسلامی تحویل داد. یکی از موضوع‌هایی که در این زمینه مطرح است، پیش‌بینی دولت از نرخ نفت در سال ۹۷ بوده که به‌عنوان پایه بودجه مطرح است. دولت میانگین نرخ فروش هر بشکه نفت را ۵۵ دلار پیش‌بینی کرده است.

پیش‌بینی این رقم برای نرخ نفت در سال آینده به نظر کارشناسان غیرواقعی، اما منطقی است. کارشناسان معتقدند میانگین نرخ هر بشکه نفت سال آینده بیش از ۵۵ دلار خواهد بود، اما دولت نمی‌تواند بیش از این عدد را اعلام کند. این در حالی است که اگر مابه‌تفاوت واقعیت با پیش‌بینی دولت بیش از حد شود، نظم منابع و مصارف برهم می‌خورد و احتمال بروز مشکلات جدی در اقتصاد کشور می‌رود. برخی کارشناسان معتقدند این رقم نسبت به آنچه محقق خواهد شد، کمتر است و عده دیگری از کارشناسان این پیش‌بینی را منطقی و نزدیک به واقعیت می‌دانند. آنچه در این زمینه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، مازاد درآمد نفتی کشور بر مبنای پیش‌بینی ۵۵ دلار است.


حفظ توازن بین منابع و مصارف
در صورتی که میانگین نرخ نفت بیش از ۵۵ دلار شود، براساس پاراگراف دوم بند «ب» تبصره یک قانون برنامه و بودجه کل کشور، مازاد درآمد به صندوق ذخیره ارزی واریز می‌شود و دولت می‌تواند برای دیگر هزینه‌ها از آن استفاده کند. موضوعی که در این زمینه مطرح می‌شود این است که اگر پیش‌بینی نرخ نفت با آنچه در طول سال اتفاق می‌افتد اختلاف زیادی داشته باشد، دولت می‌تواند برای مصارف مختلف از صندوق ذخیره ارزی برداشت داشته باشد. این در حالی است که اگر اختلاف کم باشد، درآمدهای نفتی به‌طور متوازن بین سرفصل‌های مصارف کشور توزیع می‌شود. به عبارت دیگر اگر اختلاف میانگین واقعی با آنچه پیش‌بینی شده است، بیش از حد باشد، منابعی که از فروش نفت، گاز و فرآورده‌ها به‌دست می‌آید به‌طور متوازن در کشور توزیع نمی‌شود و دولت با مصارف مختلف می‌تواند از آن استفاده کند. اکنون با توجه به شرایطی که اقتصاد منطقه دارد و آخرین نشست اوپک که طرح فریز نفتی در آن به مدت ۹ ماه تمدید شد، به نظر می‌رسد میانگین نرخ نفت بیش از ۵۵ دلار باشد. برخی پیش‌بینی‌ها از طرف کارشناسان بین‌المللی نفت مبنی بر این است که احتمال می‌رود در مقاطعی نرخ نفت به بیش از ۷۰ دلار به ازای هر بشکه برسد. همچنین نرخ نفت در ماه گذشته میانگین ۶۳ دلار را پشت سر گذاشته است. در این شرایط پرسشی که به وجود می‌آید این است که با توجه به پیش‌بینی‌ها و شرایط موجود چرا دولت ۵۵ دلار را میانگین فروش نفت به ازای هر بشکه در نظر گرفته است؟ صمت در ادامه این گزارش با برخی از اعضای کمیسیون برنامه و بودجه، کمیسیون اقتصادی و کمیسیون انرژی به گفت‌وگو پرداخته است. نمایندگان در این گفت‌وگوها معتقدند پیش‌بینی می‌شود میانگین نرخ نفت بیش از ۵۵ دلار باشد، اما دولت بهترین عدد را در نظر گرفته است. صمت در ادامه پاسخ این تناقض‌ها را به‌دست آورده است.

پیش‌بینی ۵۵دلاری جنبه بین‌المللی هم دارد
عزت‌الله یوسفیان‌ملا، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی درباره پیش‌بینی ۵۵ دلاری نرخ نفت به ازای هر بشکه در بودجه سال ۹۷ به صمت گفت: اگر دولت پیش‌بینی بیش از ۵۵ دلار می‌کرد، به طور قطع تصمیم آنها بر تورم اثر سوء می‌گذاشت. در پیش‌بینی نرخ نفت نباید عدد و رقم‌های بالا داده شود. انتظاری که اعضای کمیسیون برنامه و بودجه داشتند این بود که پیش‌بینی بین ۴۵ تا ۵۰ دلار باشد که عدد دولت بیش از این حد بود. یوسفیان‌ملا توضیح داد: یکی از موضوع‌های که در پیش‌بینی نرخ نفت اهمیت بسیار بالایی دارد، برخی ملاحظات سیاسی است. یکی از موضوع‌ها که کشورها در تحلیل یکدیگر بر آن تمرکز می‌کنند، برنامه بودجه سالانه است. در این شرایط باید تصور کنیم اگر نرخ نفت بیش از این در نظر گرفته می‌شد، تمام کشورها به این نتیجه می‌رسند که نفت شریان حیاتی اقتصادی ایران است. این اتفاق در حالی رخ می‌داد که ما مدعی هستیم باید از وابستگی اقتصاد کشور به نفت کاسته شود. اگر نرخ نفت از این بیشتر پیش‌بینی می‌شد، به تمام کشورهای مقابل این سیگنال را داده بودیم که با فشارهای نفتی می‌توانید، اقتصاد ایران را فلج کنید. خوشبختانه دولت در این تصمیم به موضوعی که از آن یاد شد، توجه ویژه‌ای داشت و این سیگنال به دنیا داده نشد. وی بااشاره به اینکه در تنظیم بودجه سالانه نباید ایجاد امید بی‌اساس کرد، گفت: در نظر گرفتن رقم بیش از ۵۵ دلار امید نابجا بود که تورم را افزایش می‌داد و کشور را با کمبود بودجه روبه‌رو می‌کرد. سال‌های گذشته پیش‌بینی نرخ نفت به‌گونه‌ای بود که دولت کمبود بودجه نداشت. هر چند در برخی مقاطع درآمدهای دولت بسیار کاهش یافت و این موضوع باعث بروز برخی معضلات شده، اما کاهش درآمدی که با آن روبه‌رو شدیم، از قبل پیش‌بینی شده بود و خوشبختانه به بدنه اقتصاد کشور آسیبی وارد نکرد. آسیبی که کاهش درآمدهای دولت تاکنونی داشته، بر توسعه کشور بوده و جلوگیری از آسیب به بدنه اقتصاد کشور به دلیل پیش‌بینی مناسب از درآمدها و هزینه‌ها رخ داده است.


کاهش وابستگی اقتصاد به نفت
شهاب نادری، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی درباره تاثیر نفت بر اقتصاد ایران به صمت گفت: دولت تلاش می‌کند وابستگی اقتصاد را به نفت کاهش دهد. باید در نظر داشته باشیم اقتصاد ایران در سال‌های گذشته تحت تاثیر نرخ نفت بود. شرایط کنونی اما این طور نیست؛ با احتساب درآمدهای غیرنفتی دولت به نظر می‌رسد وابستگی اقتصاد به نفت در مسیر کاهش است. همچنین با توجه به رشد بخش خصوصی و کم شدن هزینه‌های دولت، اقتصاد کشور به نفت اتکای کمتری پیدا می‌کند. این عضو کمیسیون اقتصادی اظهار کرد: در این شرایط دولت تصمیم گرفت برای پیش‌بینی نرخ نفت در سال آینده دست پایین را بگیرد تا گام مهمی برای کاهش اتکای اقتصاد ایران به نفت برداشته شود.


اختلاف اندک با پیش‌بینی سال گذشته
صمت در ادامه این گزارش نظر علی‌عسگر ظاهری عبدوند، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی را درباره پیش‌بینی نرخ نفت و تاثیر آن بر بودجه سال ۹۷ پرس‌وجو کرد. ظاهری عبدوند در اینباره توضیح داد: ۵۵ دلار نزدیک به واقعیت نیست، اما منطقی‌ترین رقم است. شرایط کنونی نشان از افزایش نرخ نفت در سال آینده دارد، با این حال با توجه به شرایطی که اقتصاد ایران دارد، دولت نباید عدد بزرگترین را برای پیش‌بینی نرخ نفت در نظر می‌گرفت. ظاهری عبدوند با اشاره به اینکه بین واقعیت و شرایط موجود فاصله معناداری وجود دارد، گفت: دولت در این تصمیم از پیش‌بینی‌های واقعی فاصله گرفت و عدد منطقی را انتخاب کرد. پیش‌بینی‌ها حکایت از میانگین بیشتری برای نرخ نفت در سال آینده دارند اما شرایط اقتصادی ایران اجازه نمی‌دهد، دولت عدد بیشتری را برای درآمدها و منابع نفتی کشور تعریف کند. این عضو کمیسیون انرژی با اشاره به اینکه صندوق ذخیره ارزی شرایط مناسبی ندارد، گفت: دولت‌ها از صندوق ذخیره ارزی در دو حالت برداشت می‌کنند. نخست اینکه با کمبود بودجه روبه‌رو شوند و دوم اینکه نرخ نفت بیش از پیش‌بینی باشد و مازاد درآمد به صندوق ذخیره ارزی واریز شود. پس از این فرآیند دولت می‌تواند بخشی از مازاد درآمد را از صندوق ذخیره ارزی برداشت کند. ظاهری‌عبدوند با اشاره به اینکه برداشت‌های قابل‌توجهی تا کنون از صندوق ذخیره ارزی شده، گفت: این تصمیم علاوه بر تمام مزیت‌هایی که داشت باعث می‌شود در صورت مازاد درآمد، دارایی صندوق ذخیره ارزی نیز بیشتر شود. این اتفاق اکنون می‌تواند صندوق ذخیره ارزی را تقویت کند تا پشتوانه‌ای برای دولت باشد. وی با اشاره به اینکه حتی اگر مازاد درآمد بیش از حد باشد هم می‌توان با اصلاح بودجه در اواسط سال مشکلات به وجود آمده را برطرف کرد، توضیح داد: این در حالی است که اگر کاهش درآمد داشته باشیم، جز برداشت و استقراض وجود ندارد. بر این اساس دولت باید تصمیمی می‌گرفت که تمام جوانب احتیاط در آن رعایت شود. اکنون با توجه به پیش‌بینی ۵۵ دلار به ازای هر بشکه به نظر می‌رسد این موضوع‌ها رعایت شده و سال آینده در بحث بودجه با مشکلی روبه‌رو نباشیم. این عضو کمیسیون انرژی با تاکید بر شرایط بودجه امسال و سال آینده گفت: بودجه امسال با پیش‌بینی ارزش دلاری ۵۴ دلار به ازای هر بشکه نفت بسته شد. این پیش‌بینی در حالی بود که آغاز امسال نفت به کمتر از ۳۰ دلار هم رسید و چالش‌های بسیاری را پیش روی دولت گذاشت. با این حال خوشبختانه نرخ نفت افزایش یافت و بخش قابل‌توجهی از مشکلات امسال برطرف شد. در شرایطی که بودجه سال گذشته با پیش‌بینی ۵۴ دلار به ازای هر بشکه نفت بسته شد، نباید سال آینده پیش‌بینی این محصول در بودجه افزایش چشمگیر داشته باشد. از جمله مواردی که دولت با رعایت آن می‌تواند تورم را کنترل کند، همین موضوع بود که خوشبختانه در پیش‌بینی نرخ نفت محقق شد.


بودجه با ریسک منطقی بسته شد
حسن بهرام‌نیا، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی درباره پیش‌بینی دولت از میانگین نرخ نفت در سال آینده به صمت گفت: پیش‌بینی‌ها بر این اساس است که میانگین نرخ نفت در سال آینده به ازای هر بشکه بیش از ۵۵ دلار باشد. با این حال دولت در انتخاب عدد پایه برای بستن بودجه رفتار هوشمندانه‌ای داشت. این عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی با اشاره به عوامل تاثیرگذار بر نرخ نفت در اینباره توضیح داد: تصمیم اوپک برای کاهش تولید و فریز نفتی و شرایطی که منطقه دارد، خبر از افزایش نرخ نفت در ماه‌های آینده می‌دهد. براساس آخرین تحولات نفتی، حتی پیش‌بینی می‌شود نفت در ماه‌های آینده شاید به بشکه‌ای ۷۰ دلار هم برسد. بهرام‌نیا با بیان اینکه این موضوع باعث می‌شود درآمد دولت بیش از پیش‌بینی‌ها شود، افزود: شاید برداشت دولت از صندوق ذخیره ارزی به توازن مصارف بین سازمان‌ها در کشور آسیب وارد کند اما با توجه به دیگر آسیب هایی که احتمال می‌رود در صورت کاهش درآمد ایجاد شوند، قابل اغماض هستند. 
بر این اساس بهتر است دولت ارزش کمتری را برای نفت در نظر بگیرد.بهرام‌نیا افزود: راه مقابله با این معضل این نیست که بودجه با پیش‌بینی نفتی بیشتری بسته شود. اگر نمایندگان مجلس یا کارشناسان اقتصادی دغدغه توزیع نامتوازن درآمد دولت را دارند، باید برای افزایش نظارت‌ها برنامه‌ریزی شود. افزایش نرخ نفت در پیش‌بینی بودجه باعث کمبود درآمد، استقراض دولت از صندوق‌های متفاوت، برداشت بی‌موقع از صندوق ذخیره ارزی و افزایش تورم می‌شود؛ به عبارت دیگر پیش‌بینی غیرواقعی باعث می‌شود تمام معضلات اقتصادی دولت‌های نهم و دهم دوباره تکرار شود و بر این اساس دولت تصمیمی منطقی در پیش‌بینی نرخ نفت گرفته است. وی با اشاره به اینکه ۵۵ دلار عدد کمی برای پیش‌بینی نرخ نفت است، افزود: شاید بستن بودجه با این پیش‌بینی تا حدی ریسک باشد، اما خطر آن به مراتب از معضلاتی که در شرایط معکوس احتمال وقوع دارند، کمتر است.


سخن آخر
براساس این گزارش نمایندگان کمیسیون‌های تخصصی از تصمیم دولت برای پیش‌بینی ۵۵ دلاری نفت به ازای فروش هر بشکه حمایت می‌کنند و این تصمیم را با اینکه به نظر می‌رسد با آنچه در واقعیت رخ خواهد داد، فاصله دارد، منطقی می‌دانند. در این شرایط آنچه اهمیت دارد مازاد درآمد دولت و واریز آن به حساب صندوق ذخیره ارزی است. در صورتی که دولت افزایش درآمد داشته باشد، باید آن را به حساب صندوق ذخیره ارزی واریز کند. براساس آنچه در گزارش مطرح شد، دولت می‌تواند از صندوق برداشت داشته باشد که در صورت مازاد درآمد ممکن است تعادل و توازن مصارف را بر هم زند. آنچه در این زمینه می‌تواند گره گشای بحث موجود باشد، نقش نمایندگان مجلس در نظارت بر درآمدها، مصارف و برداشت‌های دولت است. نمایندگانی که امروز از تصمیم دولت برای کمتر در نظر گرفتن نرخ نفت در بودجه ۹۷ دفاع می‌کنند در صورت مازاد درآمد دولت نیز باید به توازن و تعادل مصارف تاکید کنند. در صورتی که این اتفاق رخ ندهد، دولت علاوه بر سردرگمی در مصارف و منابع، نظم و تعادل موجود را نیز از بین خواهد برد.

منبع: صمت